Αναβολή γεωτρήσεων ή αποχώρηση της ExxonMobil;

Η μεγάλη εξάπλωση της πανδημίας του κορωνοϊού σε παγκόσμιο επίπεδο επηρέασε, όπως ήταν αναμενόμενο και την ενεργειακή πολιτική των χωρών. Έτσι, κατά στον μήνα Απρίλιο, εξαιτίας της πτώσης της τιμής του πετρελαίου, η αμερικανική εταιρεία ExxonMobil ανέβαλε τις δραστηριότητές της που θα πραγματοποιούνταν το ερχόμενο καλοκαίρι στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, για περίοδο δώδεκα μηνών. Όμως, η καθοδική πορεία της εταιρείας που παρατηρείται κατά τα τελευταία χρόνια, καθιστά αμφισβητήσιμη την επιστροφή των αμερικανικών πλοίων στην περιοχή. Επίσης, οι τελευταίες εξελίξεις αναμένεται να καθυστερήσουν τα σχέδια που αφορούν τον αγωγό EastMed, καθώς και τις ενεργειακές βλέψεις στην ευρύτερη περιοχή.

Συγκεκριμένα, σε εσωτερική ενημέρωση των στελεχών της εταιρείας αναφέρθηκε η μείωση των διεθνών της επενδύσεων κατά 30%, μεταξύ των οποίων βρίσκονταν και τα κατασκευαστικά έργα για την εξόρυξη υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ, μέχρι να βελτιωθούν τα οικονομικά δεδομένα. Εν συνεχεία, ο Υπουργός Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας επιβεβαίωσε την είδηση, σημειώνοντας ότι ο ίδιος έλαβε επιστολή από την ExxonMobil, η οποία ενημέρωνε για τις προθέσεις της σχετικά με την αναβολή των ενεργειακών της δραστηριοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο για το καλοκαίρι του 2021. Επίσης, όπως δήλωσε ο Υπουργός Ενέργειας, αναμένεται ότι η πανδημία θα επηρεάσει και το υπόλοιπο πρόγραμμα των γεωτρήσεων, που έχουν αναλάβει οι εταιρείες ΕΝΙ και TOTAL.

Παρά τις διαβεβαιώσεις όμως της ExxonMobil, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη η επανεκκίνηση των ερευνών από πλευράς της εταιρείας. Μια έρευνα σχετικά με την πορεία της κατά τα τελευταία χρόνια, αποκαλύπτει την σταδιακή πτώση της επίδοσής της, που οδήγησε τελικά στην εγκατάλειψη των δραστηριοτήτων της σε 11 χώρες. Συγκεκριμένα, μετά την οικονομική κρίση του 2015, οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες οδηγήθηκαν σε απολύσεις της τάξης του 50%, περικοπές, εξορθολογισμό δαπανών και πώληση των περιουσιακών τους στοιχείων, προκειμένου να αποκτήσουν ρευστότητα.

Ωστόσο, η ExxonMobil δεν ακολούθησε την ίδια στρατηγική με τις υπόλοιπες εταιρείες, με αποτέλεσμα να αρχίσει να υποχωρεί η απόδοση των μετοχών της έναντι των αντιπάλων της. Όμως το 2017, ο άνθρωπος που βρισκόταν κατά την περίοδο της κρίσης στη διοίκηση της εταιρείας, Ρεξ Τίλερσον, προσλήφθηκε ως Υπουργός από την κυβέρνηση Τραμπ. Επομένως, ο νέος πρόεδρος της εταιρείας δεν μπορούσε να αλλάξει τακτική, καθώς ακολουθούσε οδηγίες από τον πρώην πρόεδρο, ο οποίος κατείχε πλέον υπουργική θέση στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Έτσι, η πτωτική πορεία της εταιρείας συνεχίστηκε, μέχρι και την παταγώδη αποτυχία της σε Μεσόγειο, Αφρική και Μέση Ανατολή, που οδήγησε στην απόλυση του Τίλερσον από τον Τραμπ.

Ως αποτέλεσμα, ο διάδοχος του πρώην προέδρου, Ντάρεν Γουντς, είχε πλέον την ευκαιρία να αλλάξει τη στρατηγική της εταιρείας, προκειμένου να περισώσει ό,τι είχε απομείνει. Ακολούθησε ένας γύρος διερεύνησης και πώλησης περιουσιακών στοιχείων αξίας 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων διεθνώς, αφού δεχόταν επίσης πιέσεις από τις δανείστριες τράπεζες, όμως η μεγάλη καθυστέρηση που προηγήθηκε εξαιτίας του Τίλερσον, οδήγησε στην υποβάθμιση του αμερικανικού πετρελαϊκού κολοσσού από τον οίκο αξιολόγησης Moody’s τον Δεκέμβριο του 2019. Αξίζει να σημειωθεί, ότι παρά την συνεχιζόμενη καθοδική πορεία στην οποία είχε περιέλθει από το 2014-2015, πολλοί οίκοι αξιολόγησης προσπαθούσαν να διατηρήσουν σταθερές τις προοπτικές της εταιρείας, μέχρι που υποβαθμίστηκε τελικώς από τον εν λόγω οίκο. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι κατά την περίοδο αυτή, η τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ της Ελληνικής Δημοκρατίας, σύσφιγγε τις σχέσεις της με την συγκεκριμένη εταιρεία, την ίδια στιγμή που ο Ερντογάν, ο οποίος φαίνεται να είχε αντιληφθεί προ πολλού τα επερχόμενα γεγονότα, διατηρούσε επαφές με τους αντιπάλους της.

Σύμφωνα με πηγές, η ExxonMobil προβλέπεται ότι θα προχωρήσει σε περαιτέρω πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων μέσα στα επόμενα χρόνια. Είναι εύλογο, λοιπόν, το ερώτημα εάν με τα δεδομένα αυτά, σε συνδυασμό με τις τελευταίες εξελίξεις λόγω κορωνοϊού, θα διατηρήσει εν τέλει τα δικαιώματα που διαθέτει στην κυπριακή ΑΟΖ, καθώς και στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Η ίδια εταιρεία διατηρεί επίσης δικαιώματα σε μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου, συγκριτικά με τα αντίστοιχα στα χωρικά μας ύδατα. Επομένως, μπορεί να αντιληφθεί κανείς ότι μπορεί να αποκομίσει μεγαλύτερα οικονομικά κέρδη εάν επικεντρωθεί σε αυτά τα κοιτάσματα. Αντιθέτως, η συνέχιση των ενεργειακών της δραστηριοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ευρύτερη περιοχή, ενδεχομένως να προκαλέσει μελλοντικά οικονομική ζημιά στην εταιρεία. Είναι λοιπόν, πολύ πιθανόν να πωλήσει και τα περιουσιακά στοιχεία που διαθέτει στην εν λόγω περιοχή.

Υπάρχουν βεβαίως σχετικοί περιορισμοί στο συμβόλαιο που υπεγράφη μεταξύ της αμερικανικής εταιρείας και των δύο ελληνικών κρατών. Όμως, δεδομένων των εξελίξεων στην τιμή του πετρελαίου λόγω της πανδημίας, ενδέχεται η ExxonMobil να έχει τη δυνατότητα να αποχωρήσει οριστικά από την περιοχή, χωρίς να παραβιάζει καμιά συμφωνία. Ουσιαστικά, υπάρχει περίπτωση η εταιρεία να εκμεταλλευτεί τα γεγονότα που προκύπτουν από τον κορωνοϊό, ούτως ώστε να αποφύγει οποιαδήποτε επιπλέον ζημιά που μπορεί να προκαλέσει η παραμονή των ερευνητικών της πλοίων στα χωρικά μας ύδατα.

Είναι γεγονός ότι οι τελευταίες εξελίξεις θα επηρεάσουν την υλοποίηση του αγωγού EastMed, που στη δεδομένη στιγμή, αποτελεί το μεγαλύτερο όπλο απέναντι στις επεκτατικές βλέψεις την Τουρκία σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο. Η υποστήριξη που εκφράστηκε από πλευράς της Αμερικής στο ενεργειακό αυτό έργο, καθώς και το ενδιαφέρον που υποδεικνύει η χώρα στα ενεργειακά σχέδια της ευρύτερης περιοχής, μπορεί να αποτελέσει πραγματική απειλή για την τουρκική πλευρά, εφόσον η πλευρά μας χειριστεί ορθά το ζήτημα. Επομένως, η ελληνική πλευρά καλείται να εξασφαλίσει την αποκατάσταση της αμερικανικής στήριξης με μια εξίσου σημαντική δύναμη, σε περίπτωση που η ExxonMobil αποφασίσει τελικά την αποχώρησή της. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να οδηγήσει σε εκ νέου υποχώρηση της ελληνικής πλευράς απέναντι στις τουρκικές ενέργειες.

Γραφείο Τύπου
Π.Ε.Ο.Φ Θεσσαλονίκης